Πράσινη ανάπτυξη και απασχόληση

Ε. Βαλασσόπουλος

Η πράσινη ανάπτυξη αναγνωρίζεται σήμερα παγκόσμια, σαν βασική προϋπόθεση για την αειφορία και τη βιώσιμη ανάπτυξη, μπροστά στην απειλή της οικολογικής κατάρρευσης του πλανήτη από τις ρυπογόνες δραστηριότητες του ανθρώπου και το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Θεωρείται μάλιστα ως η μόνη λύση για την ριζική αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που στοχεύει στην πρόληψη, πριν είναι αργά για την «θεραπεία». Είναι το κλειδί για το μέλλον της οικονομίας, καθώς συνδυάζει το τερπνόν της οικοπροστασίας, μετά του ωφελίμου της οικονομίας και της δημιουργίας εκατομμυρίων θέσεων εργασίας.

Σύμμαχος στην πράσινη ανάπτυξη είναι η υψηλή πράσινη τεχνολογία και τεχνογνωσία που διεισδύει σε όλους τους τομείς της ενέργειας, της παραγωγής προϊόντων και της παροχής υπηρεσιών. Η πράσινη ανάπτυξη συνδέεται άρρηκτα με την πράσινη ζήτηση, σε υγιεινά και ωφέλιμα προϊόντα και υπηρεσίες, με την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την οικοδιαχείριση του νερού, με τα βιοκληματικά κτίρια και την εξοικονόμηση ενέργειας, με την πολιτική για τα πράσινα έργα, για τις πράσινες πόλεις και την ανακύκλωση, με την οικοπροστασία των δασών και της θάλασσας, με την αξίωση για καθαρό περιβάλλον και υγεία.

Το παγκόσμιο ρεύμα της «πράσινης ζήτησης», ενισχύει σήμερα όσο ποτέ την «πράσινη επιχειρηματικότητα» και φυσικά την «πράσινη απασχόληση». Το παλαιό μοντέλο ανάπτυξης υποχωρεί και μαζί του εξαφανίζει εκατομμύρια θέσεις εργασίας, οδηγώντας αντίστοιχα εκατομμύρια ανθρώπους στην ανεργία και στην απαξίωση των γνώσεων και δεξιοτήτων τους. Η πράσινη ανάπτυξη αποτελεί τώρα το κλειδί για την απασχόληση. Τα «πράσινα επαγγέλματα» που αναδεικνύει η πράσινη ανάπτυξη, σχετίζονται με τους τομείς:

  • της ενέργειας: ηλεκτρικές συσκευές και λαμπτήρες εξοικονόμησης ενέργειας, βιοκλιματικά κτίρια, ηλιακός ηλεκτρισμός, γεωθερμία, βιομάζα, φυσικό αέριο, φωτοβολταϊκά, κ.α.
  • της κατοικίας: φυσικά ανακυκλώσιμα υλικά, φιλικά προς το περιβάλλον, οικολογική δόμηση, αξιοποίηση οικιακών απορριμμάτων, πράσινες στέγες, πράσινοι ακάλυπτοι χώροι, μικρές αυτόνομες μονάδες βιολογικού καθαρισμού, κ.α.
  • της διατροφής: βιολογικά προϊόντα με σήμανση, περιορισμό κρεατοφαγίας, αντικατάσταση πολυσυντηρημένων τροφών με φρεσκότερες.
  • της υγείας: πρόληψη μέσω διατροφής, αντικατάσταση χημικών φαρμάκων και φυτοφαρμάκων, χρήση οικοθεραπευτικών μεθόδων και σκευασμάτων, ολιστικές θεραπείες, κ.α.
  • της συσκευασίας: αντικατάσταση πλαστικών συσκευασιών με συσκευασίες βιολογικής σύνθεσης και ανακυκλώσιμες συσκευασίες.
  • της ανακύκλωσης: συγκέντρωση απορριμμάτων σε ειδικούς κάδους, κομποστοποίηση.
  • του τουρισμού: επιλογή προορισμών με οικοτουριστική φυσιογνωμία, με τοπικά βιολογικά προϊόντα, με ξενοδοχεία και καταστήματα πράσινων προδιαγραφών, με περιβαλλοντική προστασία.

Η αναδυόμενη πράσινη οικονομία και η προσπάθεια περιορισμού των κλιματικών αλλαγών, δημιουργούν βαθμιαία μια τεράστια μελλοντική προσφορά εκατομμυρίων πράσινων θέσεων εργασίας, όπως αναφέρει η πρόσφατη έκθεση του ΟΗΕ για την πράσινη απασχόληση. Στην ίδια έκθεση αναφέρονται μεταξύ άλλων και τα εξής: η παγκόσμια αγορά για περιβαλλοντικά προϊόντα και υπηρεσίες προβλέπεται να διπλασιαστεί από τα 1,37 τρις δολάρια κατ' έτος που είναι τώρα, στα 2,47 τρις, μέχρι το 2020. Τα μισά από τα παραπάνω προϊόντα και υπηρεσίες είναι στον τομέα της ενέργειας, ενώ τα υπόλοιπα στα μεταφορικά μέσα, στην προμήθεια νερού, στην υγιεινή και στη διαχείριση αποβλήτων. Οι τομείς που θα αποκτήσουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην πράσινη ανάπτυξη είναι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ο κατασκευαστικός κλάδος, οι μεταφορές και συγκοινωνίες, οι βασικές βιομηχανίες, η γεωργία και η δασοκομία.

Οι νέες ευκαιρίες που δημιουργούνται στη λεγόμενη «πράσινη οικονομία», συμβαδίζουν με τις πολιτικές για την προστασία του περιβάλλοντος και την ορθολογικότερη χρήση των φυσικών πόρων, τόσο στην Ευρώπη, όσο και στη χώρα μας. Η πολιτική για το περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη, βρίσκεται στο επίκεντρο της γενικότερης ανάπτυξης στην Ε.Ε. και βεβαίως αποτελεί βασική διάσταση της στρατηγικής για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση. Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου το 2007 για τη μείωση κατά 20% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και την ισόποση ποσοστιαία αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ως το 2020, αποδεικνύουν και την απόφαση, η Ευρώπη να ηγηθεί στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, στην αντιμετώπιση της πρόκλησης για ασφαλή, αειφόρο και ανταγωνιστική ενέργεια. Αυτή η κορυφαία πολιτική επιλογή, αλλάζει σταδιακά το παραγωγικό και αναπτυξιακό μοντέλο και φυσικά και τις αγορές εργασίας, όλων των χωρών – μελών της Ε.Ε.

Στο νέο αναπτυξιακό πρότυπο, νέοι κλάδοι, επαγγέλματα και θέσεις εργασίας δημιουργούνται σε όλους τους τομείς και κλάδους της οικονομίας, τη στιγμή που κάποιοι άλλοι κλάδοι και επαγγέλματα εξαφανίζονται, εξ' αιτίας της διαρκούς αναδιάρθρωσης. Η οξεία οικονομική κρίση που αναμένεται να οξυνθεί ακόμη περισσότερο στους προσεχείς μήνες /χρόνια, με δυσμενείς συνέπειες στην Ανάπτυξη και στην Απασχόληση, σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί, έξω και μακριά από το στόχο της «πράσινης ανάπτυξης». Αντίθετα, η «πράσινη ανάπτυξη» υποδεικνύεται σαν η πολιτική που μπορεί σε μεγάλο βαθμό, να αποσβέσει τους κραδασμούς της οικονομικής κρίσης και της ανεργίας, αφού μπορεί να αποτελέσει τη νέα ευκαιρία για επιχειρηματικότητα και Απασχόληση, δημιουργώντας νέες επιχειρήσεις, επιχειρηματικές δραστηριότητες και θέσεις εργασίας.

Στις τρέχουσες συνθήκες της οικονομικής κρίσης που συνδέονται με αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης στο παραδοσιακό αναπτυξιακό μοντέλο που κυριαρχεί ακόμη, η δραματική αύξηση της ανεργίας τόσο στην χώρα μας, όσο και στις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε. υπολογίζεται να αγγίξει ποσοστά πάνω από 20-25%, τα βλέμματα των πολιτικών ηγεσιών στρέφονται (έστω και καθυστερημένα) στη μοναδική εναλλακτική λύση της «πράσινης Ανάπτυξης», της «πράσινης Επιχειρηματικότητας» και της «πράσινης Απασχόλησης». Η πράσινη απασχόληση θα αποτελέσει σημαντικό αντίδοτο στην ανεργία και της δικής μας χώρας, φέρνοντας μαζί της χιλιάδες θέσεις εργασίας, καθώς τα τελευταία χρόνια, παρά τα γραφειοκρατικά εμπόδια και το ελλιπές θεσμικό πλαίσιο, μπήκαμε αργά αλλά σταθερά, στην περιοχή των πράσινων επενδύσεων. Η Ελλάδα καλείται άμεσα να κερδίσει τον χαμένο της χρόνο και να επενδύσει στα συγκριτικά της πλεονεκτήματα.

Σχετικά με άλλες χώρες της Ε.Ε. η κατάσταση του περιβάλλοντος στην Ελλάδα είναι καλή και τα όποια προβλήματά της δεν είναι μη αναστρέψιμα. Και αυτό ισχύει παρά την παραβατικότητα στις χρήσεις γης, την απαξιωτική ρύπανση με απορρίμματα, τις πυρκαγιές, κ.α. Η σύγχρονη Ελλάδα αποτελεί κομβική θέση και διαθέτει δυναμική προοπτική τουλάχιστον μέσα στο περιφερειακό παζλ της παγκοσμιοποιημένης αγοράς. Ανθρωπογεωγραφικά η περιφέρειά μας, παρά τις πολιτισμικές και γεωπολιτικές εντάσεις της, είναι αναδυόμενη στο παγκόσμιο τοπίο των ευκαιριών, ενώ ταυτόχρονα δεν είναι κορεσμένη. Η ιδιαιτερότητα της χώρας, τα περιβαλλοντικά και φυσικά της πλεονεκτήματα, η εξειδικευμένη τεχνογνωσία σε σημαντικούς τομείς του περιβάλλοντος και η ανάπτυξη υλικών υποδομών και ανθρώπινων πόρων, την καθιστούν ικανή να αξιοποιήσει τις νέες ευκαιρίες και προκλήσεις, με όπλο την ποιότητα. Το εσωτερικό θεσμικό της πλαίσιο για την ποιότητα και την προστασία του περιβάλλοντος είναι αναπτυσσόμενο, δεν είναι κορεσμένο και μπορεί να αποδώσει τις αναγκαίες συνθήκες για πράσινη ανάπτυξη. Οι χρηματοδοτικές δυνατότητες για πράσινη ανάπτυξη από Ευρωπαϊκούς και κοινοτικούς πόρους, είναι σημαντικές.